Eerst ging het opstappen zonder problemen. Nu loopt je paard weg zodra je de stijgbeugel pakt, houdt hij zijn rug hol of wordt hij onrustig op het moment dat je in het zadel komt. Je hebt de zadel laten checken, misschien de rug laten behandelen, en fysiek lijkt alles in orde. Toch blijft het probleem. Dat is verwarrend, want als de pijn weg is, waarom is het gedrag er dan nog?
Wat een pijnherinnering precies is
Een paard kan een associatie opbouwen tussen een handeling en pijn, ook nadat de fysieke oorzaak is verholpen. Het lichaam is hersteld, maar het zenuwstelsel heeft het moment nog niet losgelaten. Op het moment dat jij weer klaarstaat om op te stappen, herbeleeft je paard niet bewust de pijn, maar reageert zijn systeem alsof die er nog steeds is. Dat verklaart waarom dierenartsen en fysiotherapeuten vaak niets meer vinden, terwijl het gedrag onveranderd blijft.
Signalen die op een pijnherinnering kunnen wijzen
- Het probleem ontstond rond een periode van blessure, zadelklachten of een dierenartsbezoek
- Fysiek onderzoek levert (inmiddels) niets meer op, maar het gedrag blijft
- De spanning is specifiek gekoppeld aan het moment van opstappen, niet aan rijden zelf
- Je paard reageert heftiger dan de situatie op dat moment rechtvaardigt
Waarom opnieuw trainen soms niet werkt
Als het probleem puur gedragsmatig zou zijn, zou consequent en rustig oefenen het meestal oplossen. Bij een pijnherinnering werkt dat anders: hoe vaker je paard het moment van opstappen ervaart zonder dat de onderliggende spanning verwerkt wordt, hoe meer die associatie kan bevestigen in plaats van vervagen. Dat is frustrerend, zeker als je zelf al zo geduldig en zorgvuldig bent geweest.
Wat wel kan helpen
Begin met het loskoppelen van de losse onderdelen: sta bij het zadel zonder op te stappen, laat je paard wennen aan gewicht in de stijgbeugel zonder erin te gaan staan, en bouw dat langzaam op zonder tijdsdruk. Let goed op wanneer je paard ontspant en wanneer niet, en stop voordat de spanning oploopt. Bij hardnekkige gevallen is het zinvol om de pijnherinnering zelf te helpen verwerken, in plaats van er alleen omheen te trainen.
Als de herinnering blijft zitten
In het traject Van spanning naar vertrouwen werk ik met EMDR om precies dit soort vastzittende pijnherinneringen te helpen verwerken, zodat je paard niet alleen leert opstappen te accepteren, maar het ook weer als veilig kan ervaren.
