EMDR voor paarden: Weg met angst en spanning

EMDR, wat staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing, is een behandelmethode die helpt bij het verwerken van trauma’s. Het is bekend dat EMDR goed werkt bij mensen, maar het kan ook paarden helpen om vervelende ervaringen te verwerken.

EMDR helpt niet alleen bij het verwerken van traumatische ervaringen. Wat veel mensen niet weten, is dat EMDR ook kan helpen bij fysieke spanningen en bij angsten zonder dat er sprake is van een trauma.

In deze blog leg ik uit wat EMDR is en hoe het werkt, ook als er geen trauma is.

Wat is EMDR?

EMDR is oorspronkelijk ontwikkeld voor mensen, vooral om traumatische herinneringen te verwerken. Tijdens een EMDR-sessie denkt de cliënt aan een nare herinnering, terwijl hij/zij tegelijkertijd de vingerbeweging van de therapeut volgt, luistert naar geluiden die afwisselend in elk oor afgespeeld worden, óf moet letten op zachte tikjes die aan beide kanten van het lichaam worden gegeven. Deze combinatie zorgt er onder meer voor dat de traumatische ervaring beter verwerkt wordt door de hersenen. De herinnering blijft, maar wordt minder heftig, waardoor de cliënt er beter mee om kan gaan in het dagelijkse leven.

EMDR voor paarden

Net als mensen kunnen paarden trauma’s meemaken die hun gedrag en welzijn beïnvloeden. Denk aan mishandeling, ongelukken of pijnlijke medische ingrepen. Deze traumatische ervaringen kunnen, net als bij mensen, leiden tot schrikreacties, agressie of juist extreme terughoudendheid.

Omdat paarden traumatische ervaringen op dezelfde manier verwerken als mensen, is de EMDR techniek op zo’n manier aangepast om ook bij paarden gebruikt te worden.

Waarom werkt EMDR bij trauma?

Waarom EMDR precies werkt, is nog niet helemaal duidelijk, maar er zijn een paar theorieën:

1. Herverwerking van trauma: Traumatische herinneringen kunnen vast blijven zitten in de hersenen, wat stress en angst veroorzaakt. EMDR helpt deze herinneringen op een gezonde manier te verwerken.
2. Activatie van de hersenen en zenuwstelsel: De bilaterale stimulatie (het volgen van vingerbewegingen, het luisteren naar geluiden of het geven van zachte trillingen op beide kanten van het lichaam) activeert beide hersenhelften waardoor deze weer in balans komen, zoals tijdens de REM-slaap. Daarnaast wordt door de bilaterale stimulatie dat deel van het zenuwstelsel geactiveerd dat zorgt voor rust en herstel (het parasympatische zenuwstelsel). Het lichaam kan daardoor ontspannen en de ‘vecht-of-vluchtreactie’ verminderen.
3. Verminderen van de emotionele lading: Door de combinatie van het denken aan de herinnering en de bilaterale stimulatie worden de hersenen op een bepaalde manier belast, waardoor de emotionele lading van de nare herinnering minder heftig wordt. Hierdoor is de nare herinnering niet meer zo overweldigend en worden de gevoelens van angst, woede of verdriet minder.

EMDR voor angst zonder trauma

EMDR is niet alleen effectief bij trauma’s. Het kan ook ingezet worden bij het doorbreken van angst en spanning die niet door een trauma zijn veroorzaakt. Bijvoorbeeld bij:

• Angsten en fobieën: Denk bij mensen aan vliegangst of angst voor spinnen. Bij paarden kun je deken aan angst voor het opstappen van een ruiter, voor tegenliggers in de bak of groot verkeer op een buitenrit. EMDR helpt om deze angsten te overwinnen.
• Pijnherinneringen: Bij paarden die pijn hebben gehad door bijvoorbeeld een blessure, ongeluk of medische behandeling, kan de herinnering aan die pijn ervoor zorgen dat ze gespannen blijven. Zelfs als de wond of pijn al is genezen, kunnen de hersenen blijven doen alsof de pijn er nog steeds is. Dit kan leiden tot blijvende spanning in het lichaam. EMDR helpt om deze herinneringen aan de pijn te verwerken, zodat het paard niet langer gespannen blijft door die oude pijn.
• Chronische stress: Langdurige stress kan zorgen voor een ophoping van negatieve gevoelens. EMDR helpt om deze stress los te laten.

EMDR bij fysieke spanningen

EMDR helpt bij het loslaten van fysieke spanningen, ook als er geen trauma of angst is.

De bilaterale stimulatie (het volgen van vingerbewegingen, het luisteren naar geluiden of het geven van zachte trillingen op beide kanten van het lichaam) helpt niet alleen om nare herinneringen op een goede manier te verwerken, maar het heeft ook een rustgevend effect op het zenuwstelsel. De bilaterale stimulatie zorgt voor (een diepere staat van) ontspanning in het lichaam, waardoor fysieke spanningen losgelaten kunnen worden.

Hoe werkt EMDR voor paarden?

Het is duidelijk dat EMDR bij paarden op veel verschillende manieren ingezet kan worden. Maar hoe gaat dat dan precies?

Het is lastig om het paard te vragen om vingerbewegingen te volgen. Ook het afspelen van geluiden, afwisselend in elk oor, is lastig. Om die reden maken we gebruik van pulsators. Dit zijn apparaatjes die trillingen geven op beide kanten van het lichaam.

Voordat de EMDR behandeling begint, moet het paard eerst wennen aan de pulsators. Op een plek waar het paard ontspannen is (vaak in de stal of op de poetsplaats), worden de pulsators een aantal keer aan en uit gezet. Op deze manier went het paard aan het gevoel en zal het niet van de trillingen schrikken als de EMDR behandeling begint.

De EMDR behandeling ziet er vervolgens als volgt uit:

1. Het paard wordt in de situatie gebracht waarin het normaal angstig is of waarin het normaal fysieke spanningen heeft.
2. Door op de lichaamstaal van het paard te letten, gecombineerd met het gebruik van een hartslagmeter, wordt bepaald op welk punt het paard angst/spanning laat zien. Op dat punt worden de pulsators aangezet.
3. Dan wordt gewacht totdat het paard ontspanning laat zien. Kauwen en likken, het hoofd lager brengen en meer ontspanning in de bewegingen wijzen hierop.
4. Is het paard ontspannen en wordt de EMDR ingezet omdat het paard ergens bang voor is? Dan wordt er een stukje (gedrags)training ingezet om het paard vertrouwd te maken met de ‘enge’ situatie.
5. Deze stappen worden herhaald totdat het paard de angst of fysieke spanningen niet meer laat zien. Soms zijn er meerdere sessies nodig om het gewenste resultaat te bereiken.

Loop jij met je paard tegen bepaalde angsten of fysieke spanningen aan en wil je weten of EMDR hierbij kan helpen? Maak via deze link een afspraak voor een gratis adviesgesprek of stuur me een bericht via WhatsApp.